กุมารชาดก

กุมารชาดก

ณ ดินแดนชมพูทวีป อันรุ่มรวยด้วยพระพุทธศาสนา ณ เมืองสาวัตถี มีพราหมณ์ผู้หนึ่งนามว่าโชติปาละ เป็นผู้มีทรัพย์สินเงินทองมากมายมหาศาล หาที่สุดมิได้ แต่ทว่าในใจกลับเต็มไปด้วยความขัดสน ด้วยความตระหนี่ถี่เหนียว ไม่ยอมแบ่งปันให้ผู้ใด แม้แต่จะเลี้ยงดูบุตรชายของตนเองอย่างสมควร เขามีบุตรชายรูปงามนามว่า สุวรรณกุมาร ซึ่งเติบโตขึ้นมาด้วยความอดอยาก ซูบผอม จนแทบจะไม่มีเรี่ยวแรงแม้แต่จะลุกเดิน

วันหนึ่ง สุวรรณกุมารนั่งซึมเซาอยู่ใต้ต้นมะม่วงในสวน โชติปาละเดินผ่านมาเห็นจึงเอ่ยถามด้วยน้ำเสียงเย็นชา “เหตุใดเจ้าจึงนั่งซึมอยู่อย่างนี้ นี่ถ้าเจ้าไม่ขยันทำมาหากิน ก็อย่าหวังว่าจะได้กินของดี” สุวรรณกุมารเงยหน้าขึ้นมองบิดาด้วยแววตาตัดพ้อ “ท่านพ่อ ข้าพเจ้าอดอยากเหลือเกิน ข้าพเจ้ามิเคยได้ลิ้มรสอาหารที่ดี หรือแม้แต่อาหารที่จะทำให้มีแรง”

โชติปาละหัวเราะเยาะ “ปากมากนัก! เจ้าคิดว่าเงินทองของข้าจะงอกเงยมาได้ง่ายๆ อย่างนั้นหรือ? เจ้าจงไปหาอะไรมากินเองเถิด!” ว่าแล้วก็เดินจากไป ทิ้งให้สุวรรณกุมารนั่งร้องไห้ด้วยความน้อยใจ

แต่แล้ว ณ ขณะนั้นเอง พระผู้มีพระภาคเจ้าพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ ทรงตรวจดูโลกด้วยพุทธญาณ ทรงเล็งเห็นอุปนิสัยของสุวรรณกุมาร ที่จะได้เป็นพระอรหันต์ในอนาคตกาล จึงเสด็จมายังบ้านของโชติปาละ

พระพุทธองค์ทรงประทับยืนอยู่ ณ หน้าประตูบ้านของโชติปาละ โชติปาละเห็นพระพุทธองค์ก็เกิดความเลื่อมใส จึงนิมนต์ให้เข้าไปในบ้าน “ข้าแต่พระสมณโคดม ผู้เจริญ ข้าพเจ้ามีความยินดีอย่างยิ่งที่พระองค์เสด็จมา โปรดรับภัตตาหารอันข้าพเจ้าได้เตรียมไว้เถิด” โชติปาละรีบเข้าไปในครัวเพื่อเตรียมอาหาร แต่กลับพบว่ามีเพียงข้าวสารที่หุงสุก และไม่มีกับข้าวแม้แต่น้อย

ขณะที่โชติปาละกำลังลำบากใจ สุวรรณกุมารซึ่งยืนอยู่ใกล้ๆ ได้ยินเสียงพระพุทธองค์ตรัสถาม “ดูก่อนโชติปาละ ทรัพย์สินเงินทองของท่านมีมากมายนัก เหตุใดจึงมีอาหารเพียงน้อยนิด?” โชติปาละตอบด้วยความอาย “ข้าแต่พระองค์ ข้าพเจ้ามีทรัพย์สินมาก แต่ข้าพเจ้าเป็นคนตระหนี่ ไม่ยอมให้ใคร จึงเป็นเช่นนี้”

สุวรรณกุมารเห็นดังนั้น จึงตัดสินใจด้วยใจที่เปี่ยมด้วยเมตตา “ท่านพ่อ ข้าพเจ้าขอแบ่งข้าวสารนี้ให้แก่พระพุทธองค์ ข้าพเจ้าจะขออดอยากเสียเอง” สุวรรณกุมารนำข้าวสารส่วนหนึ่งไปถวายแด่พระพุทธองค์ ท่ามกลางความตกตะลึงของโชติปาละ

เมื่อพระพุทธองค์รับข้าวสารแล้ว ทรงแสดงธรรมโปรดโชติปาละ ทำให้โชติปาละเกิดความสลดใจในความตระหนี่ของตน และตั้งใจจะเลิกละพฤติกรรมนั้น

หลังจากนั้น พระพุทธองค์ทรงทอดพระเนตรสุวรรณกุมาร และทรงพยากรณ์ว่า “เธอจงตั้งใจปฏิบัติตามธรรมของเราต่อไป ภายภาคหน้า เธอจะได้เป็นพระอรหันต์” สุวรรณกุมารได้ฟังดังนั้นก็ปลื้มปีติใจเป็นยิ่งนัก เขาตั้งมั่นอยู่ในศีลในธรรม และบำเพ็ญเพียรจนกระทั่งบรรลุอรหัตผลในที่สุด

ส่วนโชติปาละ หลังจากได้ฟังธรรมจากพระพุทธองค์ เขาก็เริ่มเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม จากคนตระหนี่กลายเป็นคนมีใจบุญสุนทาน แบ่งปันทรัพย์สินให้แก่ผู้ยากไร้ และหมั่นบำเพ็ญทานอยู่เสมอ ชีวิตของเขาก็มีความสุขความเจริญยิ่งขึ้น

เมื่อพระพุทธองค์ตรัสถามถึงความต่างของสุวรรณกุมารในอดีตชาติ พระองค์ตรัสเล่าว่า ในอดีตชาติ สุวรรณกุมารได้เคยถวายข้าวสารแด่พระปัจเจกพุทธเจ้า ด้วยใจที่เลื่อมใส แม้จะอดอยากเพียงใดก็ตาม บุญกุศลนั้นจึงส่งผลให้เขาได้เกิดมาพบพระพุทธองค์ และได้บรรลุธรรมในชาตินี้